TOP

Wat is medische technologie

In de praktijk worden termen zoals medische technologie, medische apparatuur, medische hulpmiddelen, medische systemen, instrumentarium en objecten vaak door elkaar gebruikt. De term medisch hulpmiddel wordt gedefinieerd in de Wet medische hulpmiddelen. De wet op de medische hulpmiddelen is uitgewerkt in drie – op Europese richtlijnen gebaseerde – besluiten die nauw met elkaar samenhangen: Besluit medische hulpmiddelen, Besluit actieve implantaten en het Besluit in-vitro diagnostica.
Een medisch hulpmiddel in een ziekenhuis wordt ingevoerd, gebruikt en na verloop van tijd weer afgestoten. Een voorbeeld hiervan is een endoscoop.

Medische Technologie is een breder begrip. Technologie is de systematische toepassing van wetenschap in de techniek. Technologie wordt geïmplementeerd en geëvalueerd. Een voorbeeld van medische technologie is ‘minimaal invasieve chirurgie’. Medische technologie omvat in de praktijk daarom diverse soorten medische hulpmiddelen, zoals medische apparatuur, verbruiksmiddelen, medische software, implantaten en chirurgisch instrumentarium.

Medische technologie was één van de speerpunten van het hoofdlijnenakkoord tussen zorgverleners, zorgverzekeraars en de overheid over de jaren 2015 – 2017. Dit akkoord is verlengd tot en met 2018.

De ontwikkeling van medische technologie niet stil. Bestaande apparatuur wordt vernieuwd en er komt nieuwe, veelal geavanceerdere, apparatuur op de markt. Denk bijvoorbeeld aan de bredere toepassing van robotchirurgie, of aan apps waarmee foto’s van de huid direct naar een dermatoloog voor diagnostiek kunnen worden gestuurd.

Waarom is goede toepassing van medische technologie in een ziekenhuis belangrijk?

In april 2011 bracht het ministerie van VWS een rapport uit getiteld “Medische Technologie at Risk?”. Dit rapport beschrijft welke risico’s aan de orde zijn in de verschillende domeinen van de medische technologie.

Het aandeel van medische technologie in de schades van patiënten wordt in kaart gebracht door het NIVEL. Tijdens de monitor 2011/2012 wordt door NIVEL gesteld dat er bij 0,7% van alle opnames in Nederland sprake was van potentieel vermijdbare schade waarbij medische technologie mogelijk een rol speelde. Na weging voor de Nederlandse situatie komt dit overeen met ruim 11.000 patiënten.

De potentieel vermijdbare schade kwam voor bij gebeurtenissen waarbij relatief veel gebruik was gemaakt van infusen, katheters, scopen en chirurgische instrumenten. De schade betrof vooral complicaties en heropnames door infecties, perforaties, bloedingen, soms met overlijden tot gevolg.

Wanneer er sprake is van zorggerelateerde schade waarbij medische technologie een rol speelt, dragen menselijke factoren het meeste bij aan het ontstaan van deze schade. Technische factoren lijken minder vaak een rol te spelen. Hierbij kan wel de kanttekening worden gemaakt dat het falen van technische apparatuur of  fouten of onvolkomenheden in het ontwerp van de apparatuur, zelden zullen worden vermeld in een patiëntendossier.

In het merendeel van de gevallen van potentieel vermijdbare schade door menselijke factoren, werd door de beoordelaars aangegeven dat er sprake was van het onvoldoende of foutief toepassen van bestaande kennis in een nieuwe situatie. Met andere woorden: de zorgverlener bleek niet in staat bestaande kennis in een nieuwe situatie op de juiste manier toe te passen.

Ook werd aangegeven dat zorgverleners over onvoldoende vaardigheden beschikten bij taken die weinig of geen bewuste aandacht vereisen tijdens de uitvoering. De rol van menselijke factoren in zorggerelateerde schade wijst erop dat er nog verbetering mogelijk is bij de veilige toepassing van medische technologie.

Monitor 2015/2016

De resultaten van de meest recente monitor over 2015 en 2016 laten zien dat het gebruik van medische technologie een rol heeft gespeeld bij 3,9% van de patiënten die in het ziekenhuis zijn overleden of zorggerelateerde schade hebben. Bij 1,7% van deze opnames was er sprake van potentieel vermijdbare schade. Bij 1,3% van alle overleden patiënten heeft de potentieel vermijdbare – technologie gerelateerde – schade mogelijk bijgedragen aan het overlijden van de patiënt. Veel van de potentieel vermijdbare schade kwam voor bij het gebruik van implantaten en scopen. De schade betrof voornamelijk complicaties door infecties, perforaties, bloedingen en langere ingrepen, soms met overlijden tot gevolg.

De oorzaken van gebeurtenissen met potentieel vermijdbare schade waarbij medische technologie een rol speelde, waren voornamelijk gerelateerd aan menselijke factoren. Hierbij ging het relatief vaak om zorgverleners die hun kennis onvoldoende of foutief toepasten. Mogelijke organisatorische oorzaken bleven tijdens het dossieronderzoek onderbelicht. In de praktijk gaat het vaak om meervoudige oorzaken.

Zorggerelateerde schade gerelateerd aan medische technologie bij overleden patiënten is over de jaren bij de onderzochte dossiers licht toegenomen. Met name bij het gebruik van implantaten. De verschillen zijn echter niet significant, wat betekent dat op het niveau van alle ziekenhuizen er mogelijk sprake is van een stabilisatie. De gewenste daling is tot nu toe niet bereikt. Door continue ontwikkelingen in de medische technologie blijft aandacht en verbetering nodig.

Datum laatste update:
26 maart 2018
Is deze informatie nuttig?
Informatie niet compleet of actueel?
Mail de redactie