TOP

Antibioticaresistentie

Resistentie tegen antibiotica wordt gezien als een van de belangrijkste bedreigingen van de volksgezondheid. Ook in Nederland, waar artsen gemiddeld gezien zorgvuldig en terughoudend zijn in het voorschrijven van antibiotica, neemt het aantal resistente bacteriën toe. Door de toename van antibioticaresistentie in buiten- en binnenland ontstaan steeds vaker infecties die moeilijker of in sommige gevallen helemaal niet meer behandeld kunnen worden. Dit heeft directe gevolgen voor de patiënt, maar er zijn ook ernstige gevolgen voor de publieke gezondheid.

Bacteriën die meervoudig resistent zijn tegen antibiotica zullen zich (ongemerkt) verspreiden. Mensen hoeven na blootstelling niet altijd een infectieziekte te ontwikkelen, maar kunnen ook drager worden en ongemerkt anderen besmetten. Zo kan er een sneeuwbaleffect ontstaan.

Verspreiding kan leiden tot permanente aanwezigheid van de bacterie in bijvoorbeeld zorginstellingen. Dit heeft negatieve gevolgen omdat hier veel kwetsbare mensen samenkomen en kwetsbare mensen de grootste kans hebben om ernstige infectieziektes te ontwikkelen. Daarom is het van groot belang om antibioticaresistentie (ABR) te voorkomen en als het zich aandient te bestrijden.

De aanpak van ABR berust op drie principes:

  1. voorkomen van het ontstaan van resistentie: infectiepreventie en het zorgvuldig toepassen van antibiotica en maatregelen
  2. detectie van resistente bacteriën en hun verspreiding: diagnostiek en surveillance
  3. het voorkomen van verspreiding van (resistente) bacteriën.

Met (financiële) ondersteuning van het ministerie van VWS is een landelijke ondersteuningsstructuur opgezet rondom het ABR beleid in de zorg. Deze zal zich de komende periode vooral richten op het opzetten van een surveillancesysteem en tien regionale zorgnetwerken. In deze netwerken moet de samenwerking tussen instellingen en verschillende sectoren in de zorg beter georganiseerd worden om resistentie te kunnen beheersen.

Antibiotic stewardship

In 2012 heeft de Stichting Werkgroep Antibioticabeleid (SWAB) een visiedocument opgesteld welk beleid nodig is voor het restrictief gebruik van antibiotica in ziekenhuizen en in de eerste lijn, om de behandelbaarheid van infecties bij patiënten zo lang mogelijk te waarborgen. Hierin worden de noodzakelijke maatregelen besproken met betrekking tot voorschrijven, gebruik en monitoring van antibiotica.

Het beleid dat de SWAB voorstelt berust op twee pijlers:

  1. Richtlijnen voor het stringent gebruik van antibiotica
  2. Het instellen van antibiotica-teams (A-teams) in ziekenhuizen voor de bewaking van het antibioticabeleid als geheel

Vanwege de financiële implicaties heeft de IGZ het standpunt ingenomen dat ze niet zozeer hecht aan de structuur van de antibiotica-teams. Het formaliseren van de teams brengt kosten met zich mee omdat de betrokken medewerkers financieel gecompenseerd moeten worden voor de tijdsbesteding. Door niet de structuur voorop te stellen maar de inhoud is er meer flexibiliteit voor de ziekenhuizen.

De IGZ verwacht dat zorginstellingen de kwaliteit borgen, maar de wijze waarop hieraan invulling wordt gegeven is aan de instellingen zelf. De A-teams hoeven dus niet letterlijk ingevoerd te worden, het is aan ziekenhuizen op welke wijze zij de noodzakelijke maatregelen treffen en organiseren. Bestuurders moeten goed zicht hebben op het antibioticabeleid, voorschrijfgedrag en uitbraken. Zij moeten aannemelijk kunnen maken dat zij een fatsoenlijk infectiepreventie- en antibioticabeleid voeren, welke middelen zij als reserve houden, wanneer deze uitzonderlijke middelen worden ingezet en hoe de feedback & sturing daarop is geregeld. Meer informatie over de A-teams is te vinden op www.a-teams.nl.

Datum laatste update:
3 november 2017
Is deze informatie nuttig?
Informatie niet compleet of actueel?
Mail de redactie