TOP

Nierfunctie

Titel initiatief: Nierfunctie

Ziekenhuis: Gemini Ziekenhuis

Korte omschrijving

Bewaking van alle klinische patiënten met een verminderde nierfunctie op het gebruik van geneesmiddelen die daarbij problemen kunnen geven.

Doel

Het identificeren van patiënten met een dusdanig verminderde nierfunctie dat zij risico’s lopen bij het gebruik van geneesmiddelen. Zo wordt voorkomen dat zij geneesmiddelen krijgen toegediend die zij eigenlijk niet mogen hebben zijn of dat zij doseringen kringen toegediend die voor hen te hoog zijn. Deze vorm van medicatiebewaking wordt uitgevoerd bij alle klinische patiënten die worden opgenomen in het Gemini Ziekenhuis. Het kenmerk “verminderde nierfunctie” wordt in het programma Zamicom door de ziekenhuisapotheker aangezet bij alle patiënten bij wie door het Klinisch Chemisch Laboratorium een nierfunctie is gemeten waarbij de eGFR (MDRD) <= 30 ml/min. Het kenmerk “verminderde nierfunctie” vervalt automatisch na 1 jaar.

Aanleiding

In toenemende mate staat het geven doseringsadviezen voor geneesmiddelen bij verminderde nierfunctie in de belangstelling. Dit is een speerpunt voor alle apothekers, zowel in de openbare farmacie als in de ziekenhuisfarmacie.

Aanpak

Een specifiek lokale ontwikkeling is de start van een nieuwe dialyse-afdeling. Daardoor is er veel meer aandacht voor nierfunctiestoornissen. Maar ook de vergrijzing leidt ertoe dat steeds meer ouderen worden opgenomen met een fysiologisch verminderde nierfunctie. De ziekenhuisapotheker is medebehandelaar van alle opgenomen patiënten en behoort dan ook een state-of-the-art medicatiebewaking uit te voeren.

In het ziekenhuis is het eenvoudig om toegang te krijgen tot informatie over de nierfunctie van patiënten. Het is echter niet altijd eenvoudig om een directe koppeling te leggen tussen het  laboratoriumsysteem (Labosys+ X/care) en het ziekenhuisapotheeksysteem (Zamicom) om de gegevens over te halen én tegelijkertijd de bewaking van de verminderde nierfunctie bij patiënten die daarvoor in aanmerking komen te activeren.

Na een pilot-onderzoek is gebleken dat het dagelijks maken van een selectielijst die uit het laboratoriumsysteem (via de reporting-tool Business Objects) de patiënten met afwijkende nierfunctie selecteert niet meer dan 5 minuten hoeft te kosten, inclusief het invoeren van de patiënten van die dag met afwijkende nierfuncties in het apotheeksysteem. De bewakings-signalen (hits tussen patiënt met een indicatie verminderde nierfunctie én een voorgeschreven geneesmiddel) worden vervolgens door de ziekenhuisapotheker van de dag afgehandeld.

Het heeft natuurlijk zijn beperkingen dat het aanzetten van de indicator “verminderde nierfunctie” wordt getriggerd door een eGFR-waarde. Die is immers afgeleid van het gemeten serumcreatinine. Er zijn op dit moment echter geen andere simpele methoden om de verminderde nierfunctie te achterhalen. Wij zetten zeer waarschijnlijk dus bij teveel patiënten de indicator aan. Omdat dit weinig tijd kost is het evenwel geen issue.

  • Het gemiddelde aantal patiënten met de indicator “verminderde nierfunctie” is ca. 10% van alle klinische patiënten. Het aantal patiënten waarvan de actuele nierfunctie <= 30ml/min bedraagt is ca. 1% van alle klinische patiënten.
  • Het totaal aantal patiënten in onze database met de indicator “verminderde nierfunctie” is momenteel: 527.
  • Het aantal gegenereerde medicatie-signalen is aanzienlijk, een overzicht is beschikbaar.
  • De onderverdeling van de geneesmiddelen waarbij de meeste signalen voorkomen is beschikbaar.
  • De onderverdeling van de gemeten nierfuncties bij patiënten met de indicator “verminderde nierfunctie” is beschikbaar.
  • Van alle op enig moment opgenomen patiënten met een actieve indicator “verminderde nierfunctie” heeft gemiddeld 30% ook bij meting daadwerkelijk een verminderde nierfunctie met een eGFR <= 30 ml/min.

Het is dus niet zo dat we heel veel signalen krijgen en dat er maar af en toe een relevant signaal tussen zit. Mogelijk heeft dit ook te maken met de gekozen grens van eGFR < =30 ml/min, waardoor je “echte” patiënten vangt. De termijn voor het automatisch vervallen van de indicator van 1 jaar is arbitrair en empirisch gekozen. Gezien de werkwijze van dagelijkse controle en invoer van nieuwe patiënten is dit geen probleem. Mogelijk wordt dit later nog bijgesteld.

Resultaten

De bewaking leidt tot interventies zoals contact met artsen voor doseringsaanpassing of het kiezen van een ander geneesmiddel. Welke klinische resultaten worden behaald of welke schade wordt voorkomen is echter niet gemeten.

Contact

Naam: G. Nap
E-mail: gnap@gemini-ziekenhuis.nl