TOP

Behoud kracht Kwetsbare Ouderen

Naam van het initiatief: Behoud kracht Kwetsbare Ouderen
Ziekenhuis: Tergooiziekenhuizen

Korte beschrijving van het initiatief

Het implementeren in 25 ziekenhuizen van screening op behandelindicatie voor Fysiotherapie bij kwetsbare ouderen. Hierdoor is snelle interventie mogelijk en wordt de kans op onnodige schade op het gebied van fysieke beperkingen en het risico op vallen verkleind. De implementatie omvat een eenduidig beleid met gebruik van eenduidige meetinstrumenten door de participerende afdelingen Fysiotherapie. Na een positieve uitkomst op de Katz ADL6 en/of de valvraag bij patiënten van 70 jaar of ouder – wordt de fysiotherapeut in consult gevraagd. Het fysiotherapeutische consult vindt plaats binnen 48 uur na opname. Het consult omvat een anamnese en een screening middels meetinstrumenten. Voor het in beeld brengen van valrisico wordt gebruik gemaakt van de Time Up and Go (TUG). De fysieke beperkingen worden gemeten aan de hand van de De Morton Mobility Index (DEMMI). Aan de hand van de uitkomst(en) wordt de indicatie voor fysiotherapie gesteld. Door vroegtijdige herkenning wordt de behandeling reeds aan het begin van de opname gestart en wordt de kans op onnodige schade door valrisico en/of fysieke beperkingen verkleind.

Doel van het initiatief

Behoud van fysieke functies en verminderen valrisico tijdens/door opname middels snelle herkenning van indicatie fysiotherapie bij kwetsbare ouderen.

Het betreft een ziekenhuisbreed geïmplementeerd veiligheidsinitiatief, is geïntegreerd in het Veiligheidsmanagementsysteem én heeft betrekking op Voorkomen onbedoelde schade bij:

  • kwetsbare ouderen

In de meeste ziekenhuizen wordt de verpleegkundige screening op valrisico en fysieke beperkingen gedaan, maar bij een positieve score wordt er geen/willekeurig actie ondernomen in de richting van fysiotherapeutische begeleiding. Dit initiatief is ontstaan om een standaard te creëren middels een eenduidig beleid met eenduidige meetinstrumenten door afdelingen Fysiotherapie in de ziekenhuizen.

Aanleiding initiatief

Vanuit een zorgvernieuwingsproject (Agis) dat heeft plaatsgevonden in het OLVG (J. Sommers, 2007) en de daarop aansluitende wetenschappelijke onderbouwingen vanuit VMS, is gebleken dat het vroeg signaleren van de kwetsbare patiënt die acuut is opgenomen in het ziekenhuis, leidt tot verkorting van de ligduur en verbetering van fysiek functioneren. Ook Buurman et al (2011) hebben dit onlangs aangetoond.

Betrokkenen

Eerste initiatief door:

Daarna is dit initiatief omarmd door afdelingen fysiotherapie van 25 ziekenhuizen. Zij hebben samen met VMS-commissies van 25 ziekenhuizen, Verpleegkundigen, Afdelingen ICT en het management vorm gegeven aan het project. Middels scholing georganiseerd i.s.m. de VVAA en terugkombijeenkomsten zijn de afdelingen Fysiotherapie ondersteund bij de implementatie van de screeningsbundel.

Uitgevoerde acties

1. Februari 2011: het organiseren van een bijeenkomst van de NVZF met fysiotherapeuten uit 60 ziekenhuizen. Doel draagvlak creëren voor het aangaan van een gezamenlijk project. We hebben gekozen voor het VMS kwetsbare ouderen voor de onderdelen vallen en fysieke beperkingen omdat dit binnen het domein van de fysiotherapie valt. Wij kunnen een zeer belangrijke rol vervullen bij het voorkomen van onnodige schade bij vallen of functieverlies door ziekenhuisopname.

2. De deelnemende ziekenhuizen hebben zich in een intentieverklaring vastgelegd om twee jaar mee te doen aan dit project (1ste jaar: implementatie en steekproeven plus dataverzameling / 2de jaar borging en steekproeven plus dataverzameling). Geldelijke bijdrage: € 500, – per ziekenhuis.

3. In de internationale literatuur zijn wij op zoek gegaan naar de juiste meetinstrumenten om de risico’s op vallen en functieverlies te kunnen meten, ter aanvulling op de fysiotherapeutische anamnese en -onderzoek.

4. Organiseren van een cursus voor de participerende ziekenhuizen. Wij zijn op zoek gegaan naar een professionele partner die bekend is met de ingewikkelde organisatie- en communicatiestructuur van ziekenhuizen. Wij hebben in de VVAA een partner gevonden die bekend is met ziekenhuizen en aan al onze eisen voldoet.

5. Door enthousiasme voor het initiatief heeft de beroepsvereniging (KNGF) de volgende ondersteuning aangeboden:

  • Subsidie van € 20.000,-
  • Personele ondersteuning
  • Beschikbaar stellen van een communitysite

6. Communitysite geopend: Voor dit traject is er een netwerksite opgezet waar de fysiotherapeuten van de deelnemende ziekenhuizen hun informatie kunnen plaatsen en informatie kunnen halen. Dit werkt stimulerend, bevordert samenwerken en wederzijdse ondersteuning.

7. Vervolg door een bijeenkomst: borging en verdieping van de factoren die een rol spelen bij kwetsbaarheid.

Thema’s binnen de cursus:

Cursusdag 1 Projectplan

Het realiseren van het zorginnovatieproject doet een beroep op het eerste en op het tweede vak van de ziekenhuisfysiotherapeut. Het eerste vak betreft de inhoud: de fysiotherapeutische zorg. Hoe je het project voor elkaar krijgt, is het domein van het tweede vak: dat van samenwerker, leidinggevende, onderhandelaar, manager. De kans is reëel dat je voor je project ondanks geldende beleidskaders een plaats moet zien te veroveren in het krachtenveld van het ziekenhuis waar je deel van uitmaakt. Om het overzicht te bewaren en op een gestructureerde manier aan gefundeerde doelstellingen te werken, is het maken van een projectplan een goed middel.

Cursusdag 2 Rol van de kartrekker

Om het project te laten slagen komt veel op de schouders van de projectleider ofwel de kartrekker terecht. Die stuurt het project en coördineert de werkzaamheden. De meeste fysiotherapeuten die al leiding geven doen dat er ‘gewoon’ bij. Vaak verloopt dat prima. Maar dit project treedt buiten de gewone kaders. Hoe geef je sturing aan collega’s? Hoe houd je het team betrokken en (mede)verantwoordelijk voor de voortgang? Hoe ga je om met weerstand en tegenslagen?

Cursusdag 3 Onderhandelen

Vooraf, tijdens maar ook na het project kunnen lastige gesprekssituaties ontstaan omdat de onderlinge belangen tussen jou en degene van wie je voor het welslagen van het project afhankelijk bent niet altijd parallel lopen, terwijl er wel tot een resultaat gekomen moet worden. Als je te maken krijgt met een ‘machtiger’ of een onredelijke partij, ontstaan gevoelens van onmacht en onzekerheid. Onderhandelen is balanceren. Ben je te zacht, dan geef je te veel weg; ben je te hard, dan komt de relatie onder druk te staan en bereik je waarschijnlijk ook niets.

Cursusdag 4 Vergaderen en time management

Overleg en besluitvorming horen bij het project. Hoe kun je effectief vergaderen zodat concrete resultaten, een vlotte gang van zaken en een prettige collegiale sfeer hand in hand gaan? Dit project kost tijd, en we hebben het al zo druk… gebrek aan tijd bepaalt de kwaliteit van werk en het welbevinden. In deze workshop leer je sturen met de tijd, in plaats van andersom: jij wordt volledig door de tijd (lees: de omgeving) gestuurd

Cursusdag  5 Borgen en voorbereiden seminar en presenteren

Borgen is een essentieel onderdeel van het project. Je zorgt er daardoor voor dat de je project onderdeel gaat worden van de dagelijkse werkroutines van jezelf en van anderen. Goede aandacht hiervoor voorkomt dat het project verstoft en in het ergste geval niet meer wordt gebruikt. Voor het onderdeel presenteren gaan in op vragen als: hoe bouw ik mijn presentatie op? Wat kan ik ter illustratie inzetten? Hoe blijf ik het publiek boeien? Wijd ik niet te veel uit? Hoe kom ik en hoe komt mijn boodschap overtuigend over? De presentaties die je hier geeft zijn ook een wezenlijk onderdeel van de promotie van het project binnen de eigen ziekenhuizen.

Tijdens iedere cursusdag wordt gestart met het navraag doen bij de deelnemers naar de stand van zaken binnen hun ziekenhuis, wat loop goed en wat niet en hoe kan dat worden opgepakt.

Het traject is op 14 juni 12012 afgesloten met een seminar. Hiervoor waren de deelnemers en leidinggevenden van alle ziekenhuizen uitgenodigd. Daarnaast hebben de stakeholders van de NVZ, de NVKG, UNIEKBO, NVFG, V&VN, NPCF reactie op het project en de resultaten gegeven. Tenslotte zijn de deelnemers in het zonnetje gezet.

Borging

Borgingsinstrumenten:

1. Terugkoppeling binnen het ziekenhuis aan Patiëntenraden, Raden van Bestuur, managers, de VMS commissie, verpleegkundigen, collega’s van de resultaten.

  • Aantallen patiënten 70+ die de verpleegkundige screent en worden doorverwezen naar de fysiotherapeut.
  • Aantallen patiënten die de fysiotherapeut screent en zonodig nav de uitslag een behandelplan wordt opgezet.
  • Aantallen patiënten in behandeling zijn genomen en die bij ontslag worden gescreend op mate van functieverlies.
  • Mate waarin het functieverlies is beperkt en de effecten op ligduur complicatie.

2. Terugkom bijeenkomst mei 2013 waarin de deelnemers de resultaten aan elkaar terugkoppelen.
3. Jaarlijkse evaluaties van het project door de fysiotherapeuten geïnitieerd door de NVZF.
4. Koppelen van het meten en de resultaten aan het EZIS.