TOP

A-view methode voor het verminderen van de kans op hersenschade tijdens openhart operaties

Titel initiatief: A-view methode voor het verminderen van de kans op hersenschade tijdens openhart operaties.

Ziekenhuis: Isala klinieken

Initiatiefnemers:

De afdeling Patiëntveiligheid en de relevante vakgroepen zoals de Thorax-anesthesie  zijn betrokken, en de A-View wordt vanaf april 2011 standard care in Isala klinieken.

Er wordt momenteel een trainingsmodule opgezet met behulp van een zogeheten Vroegtijdig Implementatie Project vanuit ZonMw, en met Achmea wordt nu gekeken hoe deze methode opgenomen kan worden in het DBC systeem.

Korte beschrijving van het initiatief

Hart- en vaatziekten zijn, na kanker, de belangrijkste doodsoorzaak in Nederland. Jaarlijks ondergaan ongeveer 16.000 mensen een cardio-chirurgische ingreep (open hartoperatie). Een cardio-chirurgische ingreep kan complicaties veroorzaken. Het belangrijkste risico voor een patiënt, is dat hij/zij hersenschade oploopt ten gevolge van de operatie. Gemiddeld heeft een patiënt 3% kans op een herseninfarct (beroertes, in 1% van de gevallen zelfs leidend tot dood). Voor patiënten boven de 75 is het risico op herseninfarct zelfs 7%. De A-View methode is een toepassing die dit (te) grote risico op hersenschade significant vermindert.

Doel

De A-View methode vermindert de kans op hersenschade tijdens open hartoperaties.

Aanleiding initiatief

Gemiddeld heeft een patiënt 3% kans op een herseninfarct (beroertes, in 1% van de gevallen zelfs leidend tot dood). Voor patiënten boven de 75 is het risico op herseninfarct zelfs 7%. Door voor het begin van de hartoperatie het risico op hersenschade zichtbaar te maken door middel van de A-View methode, weet de specialist op tijd of er een risico is op hersenschade, en kan hij/zij de procedure veranderen.

Stappenplan

De belangrijkste reden voor hersenschade tijdens een cardio-chirurgische ingreep is “embolisatie” vanuit de aorta. 60-70% van de patiënten heeft aderverkalking in de aorta, in het gebied waar de hart-long machine wordt aangesloten gedurende de operatie. Tijdens het gebruik van deze hart-long machine wordt de aorta met een klem dicht geknepen. Door deze handeling kunnen stukjes van de aanwezige aderverkalking los raken. Door de druk waarmee het bloed tijdens de operatie vanuit de hart-long machine de aorta binnenstroomt, kunnen eveneens deeltjes van de aderverkalking vrijkomen. Deze deeltjes stromen vervolgens via de bloedbaan naar ondermeer de hersenen, wat leidt tot hersenschade.

Voor aanvang van de operatie wordt op de operatiekamer met een echo vanuit de slokdarm naar de aorta gekeken. Het essentiële gedeelte van de aorta waar de hartchirurg de hart-long machine op de aorta aansluit, kan met deze slokdarmecho echter niet in beeld gebracht worden. Dit komt doordat de luchtpijp tussen dit apparaat en de aorta zit, waardoor er geen beelden gemaakt kunnen worden van de aorta (lucht draagt de echo niet).

Door middel van de A-View methode wordt er vóór de operatie een steriele ballon met zoutoplossing in de luchtpijp gebracht; dit vocht geleidt de echo stralen, waardoor de aorta nu wél gezien kan worden. Hierdoor weet de specialist of er aderverkalking en dus een risico op hersenschade is, en dus of de procedure moet worden gewijzigd. Binnen de Isala klinieken zijn er vanaf 2006 6,553 cardio-chirurgische ingrepen uitgevoerd, tijdens welke in 749 gevallen de A-View methode is toegepast.

Borging

Training van thorax-anesthesiologen is een belangrijk aspect om te zorgen dat de A-View op de juiste manier kan worden toegepast en de beelden op de juiste manier worden geïnterpreteerd. In het verleden is er een aantal thorax-anesthesiologen opgeleid door Dr. Arno Nierich. Momenteel wordt er een trainingsmodule opgezet i.s.m. het universitair medische centrum te Utrecht, om te zorgen dat andere thorax-anesthesiologen op de juiste manier kunnen worden getraind. Daarnaast is het bedrijf Medical2Market (met het benodigde personeel) aktief bezig met de training en implementatie binnen heel Nederland.

De volgende stap in het wetenschappelijke bewijs dat het gebruik van A-View leidt tot een afname van embolieën en gerelateerde hersenschade is inmiddels ingezet. In deze studie die onderdeel uitmaakt van het promotieonderzoek van Wouter Jansen Klomp (cardioloog in opleiding), wordt in de helft van de patiënten gebruikt gemaakt van A-View (“gerandomiseerd”), waarna gekeken wordt of er verschil is in hersenschade tussen patiënten met en zonder beeldvorming met de A-View. Nieuwe embolieën worden gemeten middels MRI voor en na de operatie.

Resultaten

Eerdere studies naar de A-View hebben geleid tot meerdere publicaties in wetenschappelijke tijdschriften, en tot het proefschrift van Bas van Zaane. Hierin is aangetoond dat het gebruik van de A-View veilig is; dat beeldvorming met de A-view accuraat is, en dat het gebruik van de A-View kosteneffectief is. Binnen de Isala klinieken zijn er vanaf 2006 6,553 cardio-chirurgische ingrepen uitgevoerd, tijdens welke in 749 gevallen de A-View is toegepast. Evaluatie van deze ingrepen lijkt erop te wijzen dat het gebruik van de A-View het risico op herseninfarcten met 50% reduceert. Hoewel dit (nog) niet is onderzocht, kan men redelijkerwijs ook verwachten dat het risico op “lichtere” hersenschade (bijvoorbeeld een achteruitgang van het geheugen) door de A-View ook afneemt. Inmiddels is een nieuwe studie gestart om dit te onderzoeken.

Contact

Naam: Dr. A.P.  Nierich
Mailadres: a.p.nierich@isala.nl