TOP

High 5’s Doorbraakproject Medicatieoverdracht

Naam initiatief: High 5’s Doorbraakproject Medicatieoverdracht Ingediend door het Kwaliteitsinstituut voor de gezondheidszorg CBO namens 11 ziekenhuizen

Medicatieoverdracht bij spoedopnames voor patiënten van 65 jaar en ouder. Tot 50% reductie van medicatiefouten.

Initiatiefnemers

11 Nederlandse ziekenhuizen:

  • Antonius Ziekenhuis, Sneek – Rivas Beatrixziekenhuis, Gorinchem Diakonessenhuis, Utrecht/Zeist/Doorn – Franciscus Ziekenhuis, Roosendaal – HagaZiekenhuis, Den Haag – Medisch Centrum Alkmaar – Sint Franciscus Gasthuis, Rotterdam – Tergooiziekenhuizen, Hilversum/Blaricum – UMC St. Radboud, Nijmegen – VU Medisch Centrum, Amsterdam – Ziekenhuis Rivierenland, Tiel
  • Nationaal Kernteam High 5’s, Dr. Patricia van den Bemt, ziekenhuisapotheker, Erasmus Medisch Centrum o Annemiek Theeuwes, apothekersassistent/teamleider FIVO, TweeSteden ziekenhuis – Drs. Albert Pol, SEH arts, Wilhelmina Ziekenhuis Assen – Drs. Christien van der Linden, Nurse Practitioner/klinisch epidemioloog acute zorg, Medisch Centrum Haaglanden – Erica van der Schrieck-de Loos MSc, Nationaal Projectleider High 5´s, LTA CBO – Drs. Elise Posma, adviseur, LTA CBO – Drs. Yvonne Salfischberger, Internationaal Projectleider High 5´s, LTA CBO
  • SOP Medication Reconciliation: Engeland, Frankrijk, VS, Duitsland, Canada en Nederland.
  • World Health Organisation (WHO)/High 5’s.
  • Het Ministerie van VWS/CBO.

Korte omschrijving

Het High 5´s project is in 2006 opgericht door de World Health Organisation (WHO) om 5 onderwerpen patiëntveiligheid in 5 jaar tijd met 5 landen te verbeteren. Inmiddels nemen 10 landen deel. De Ministers van Gezondheidszorg tekenden in 2007 een formal letter of support. Onder support van het Ministerie van VWS startten op 28 januari 2010 in Nederland 11 innovatieve ziekenhuizen met het onderwerp ‘Medicatieoverdracht bij spoedopnamen’.

Doel

De missie van High 5´s is het faciliteren van de implementatie, meetbare evaluatie en blijvende verbeteringen van het Standardized Operating Protocol (SOP) Medication Reconciliation binnen een internationaal netwerk.
Het doel is het met 50% reduceren van medicatiediscrepanties die kunnen leiden tot schade bij de spoedpatiënt van 65 jaar en ouder:

  • het niet voorschrijven thuismedicatie in het ziekenhuis;
  • onjuiste dosering(svormen);
  • gemiste en/of dubbele doseringen;
  • onduidelijkheid over thuismedicatie ná opname en:
  • dubbele behandeling bij ontslag.

Als de SOP Medication Reconciliation succesvol is geïntegreerd in de dagelijkse praktijk van spoedopnamen vindt een verdere verspreiding plaats naar alle patiëntengroepen bij opname, interne transfers en ontslag.

Aanleiding

Patiënten lopen het risico om als gevolg van onjuiste registratie van de gebruikte medicijnen de verkeerde medicatie te krijgen, meer of minder van het middel te krijgen of medicatie die wel was voorgeschreven niet te krijgen (www.vmszorg.nl). Spoedpatiënten van 65 jaar en ouder vormen onder deze patiënten de meest complexe groep. High 5’s richt zich op deze complexe groep die via de SEH worden opgenomen op de verpleegafdeling van een ziekenhuis (www.high5s.org). De kennis en praktijkervaring die ziekenhuizen ontwikkelen in het programma VMS zorg bij electieve patiënten en in het High 5’s project (veilige medicatieoverdracht bij spoedopnamen) versterken elkaar. De 11 Nederlandse ziekenhuizen geven hiermee tevens invulling aan de implementatie van de landelijke conceptrichtlijn ‘Overdracht van medicatiegegevens in de keten’ die in januari 2011 ingevoerd moet zijn.

Stappenplan

In 2010 zijn de volgende concrete activiteiten uitgevoerd om de SOP Medication Reconciliation voor spoedpatiënten van 65 jaar en ouder succesvol te implementeren.

1. Voorbereiding ziekenhuizen december 2009

  • Intern draagvlak creëren (RvB – management – apotheek).
  • De doelstelling en het onderwerp opnemen in het jaarplan van de apotheek/ziekenhuis.
  • Een multidisciplinair projectteam samenstellen ( Ziekenhuisapotheker en apothekersassistent, SEH arts en SEH verpleegkundige, Specialist en kwaliteitsmedewerker).
  • Jaarcijfers spoedopnames verzamelen.
  • Intern verpleegafdelingen en maatschappen (achterban) betrekken.

2. Landelijke Kick Off 28 januari 2010

  • (Inter)nationaal) startpakket Medication Reconciliation vertalen naar eigen praktijk.
  • Kennismaken & teambuilding Nationaal Kernteam en 11 projectteams ziekenhuizen.
  • Het huidige spoedopnamen proces per ziekenhuis in kaart brengen.  Risicomomenten benoemen in het huidige proces.
  • Interventies bedenken om risicomomenten te verminderen en de SOP te realiseren.
  • SMART hoofd- & subdoelstellingen formuleren, bijvoorbeeld: o Hoofddoelstelling: op 1 januari 2011 is het aantal medicatiefouten bij spoedopnames verminderd met ten minste 50%.
  • Subdoelstelling: op 1 augustus 2010 hebben patiënten >65 jaar op de pilot afdelingen een Best Possible Medication History (BPMH) binnen 24 uur na opname via de SEH.
  • Training in de (inter)nationale implementatiemethodiek.
  • Per ziekenhuis een multidisciplinair plan van aanpak uitwerken, inclusief een Communicatieplan achterban.

3. Landelijke intervisiebijeenkomsten: 2 maart & 20 mei & 11 november 2010

4. Eerste landelijke werkconferentie: 13 april 2010

5. Tweede landelijke werkconferentie: 24 juni 2010

6. Derde landelijke werkconferentie: 30 september 2010

7. Landelijke slotconferentie: 27 januari 2011

  • Eindresultaten implementatieproces na een jaar.
  • Vervolgafspraken (inter)nationaal.
  • Voortgang kwantitatieve en kwalitatieve datacollectie.
  • Interne verspreiding per ziekenhuis en landelijke verspreiding.

Borging

Hoe is de SOP Medication Reconciliation opgenomen in de praktijk van de 11 ziekenhuizen? De 11 Nederlandse ziekenhuizen implementeren een standaardwerkwijze (SOP) gebaseerd op de best practice Medication Reconciliation uit Canada. De SOP beschrijft het probleem, het standaard proces om het probleem aan te pakken en een implementatieplan inclusief relevante evaluatieprocedures. De SOP is in Canada ontwikkeld tijdens de campagne ‘Safer Healthcare Now!’ onder leiding van het Canadian Patient Safety Institute. De SOP is uniek vanwege het feit dat de werkwijze voor iedere clinicus, binnen elke afdeling van ieder ziekenhuis wereldwijd toepasbaar is. Binnen het standaard proces stelt een clinicus (bijv. een apothekersassistent/farmaceutisch consulent of arts (-assistent)) binnen 24 uur een Best Possible Medication History (actueel medicatieoverzicht) op. Om dit te realiseren wordt onder andere een gesprek gehouden met de spoedpatiënt om na te gaan op welke wijze de patiënt zijn thuismedicatie gebruikt. Eventuele ongedocumenteerde onopzettelijke en eventuele onopzettelijke medicatiediscrepanties tussen de thuismedicatie en de voorgeschreven medicatie in het ziekenhuis worden teruggekoppeld aan de voorschrijvend arts:

  • Het verkrijgen van een volledige, nauwkeurige lijst met huidige thuismedicatie van elke patiënt (naam, dosering, frequentie, wijze).
  • Het toepassen van de lijst bij uitschrijven van voorschriften voor medicatie bij opname, overdracht en/of ontslag.
  • Het vergelijken lijst met voorschriften vóór opname en ontslag patiënt, vaststellen en onder aandacht van voorschrijvende arts brengen van discrepanties en, indien van toepassing wijzigen van voorschriften die allen worden gedocumenteerd.

Resultaten

De resultaten in Canada bij spoedopnames zijn veelbelovend: 50% minder patiënten met thuismedicatie discrepanties en een afname van meer dan 50% van het aantal patiënten met discrepanties die tot schade hadden kunnen leiden (Kwan et al. 2007). De resultaten uit Nederland dragen bij aan het verder verfijnen van de best practice uit Canada. In overleg en afstemming met het Ministerie van VWS en het CBO en de 11 ziekenhuizen kunnen de kwantitatieve resultaten van 2010 met betrekking tot de vier (inter)nationale indicatoren uit de database worden opgevraagd: MR 1 % patiënten met afgestemde geneesmiddelen binnen 24 uur na opname. MR 2 Gemiddeld aantal ongedocumenteerde opzettelijke medicatiediscrepanties per patiënt. MR 3 Gemiddeld aantal onopzettelijke medicatiediscrepanties per patiënt. MR 4 % patiënten met ten minste 1 onopzettelijke medicatiediscrepantie. Met name indicator 4 laat zien wat het gereduceerde percentage is van onbedoelde vermijdbare schade.

De kwantitatieve datacollectie bestaat uit:

  • Een éénmalige nulmeting door een onafhankelijk waarnemer in steekproef van minimaal 30 patiënten.
  • Maandelijkse nameting door onafhankelijk waarnemer in steekproef van minimaal 30 patiënten na 3 maanden behalen doelstelling indicator 1 om het proces te blijven monitoren.
  • Analyse huidig proces spoedopname patiënt 65 jaar en ouder versus het te implementeren multidisciplinaire proces per ziekenhuis (eerste kwartaal 2010). – Multidisciplinair plan van aanpak per ziekenhuis, inclusief hoofd- en subdoelstellingen, interventies, actielijst, taakverdeling teamleden en communicatieplan (eerste kwartaal en derde kwartaal bijstellen).
  • Landelijke test nulmeting en meetinstrument onder 11 ziekenhuizen (april 2010). – Landelijke nulmeting o.b.v. steekproef door onafhankelijk waarnemer (mei 2010).
  • Uitkomst uploaden op internationale website voor datacollectie.
  • Interventies voorbereiden, testen en implementeren, zoals het trainen van zorgprofessionals (april – juni 2010).
  • Demografische gegevens per ziekenhuis uploaden op internationale website voor datacollectie.
  • Landelijke implementatie SOP per 1 juli 2010.
  • Betrekken multidisciplinaire achterban per ziekenhuis (continu proces).
  • Maandelijkse nametingen o.b.v. maandelijkse steekproef door onafhankelijk waarnemer (vanaf juli 2010).
  • Vier ziekenhuizen hebben deelgenomen aan de Patient Safety Culture Survey.
  • De voorbereiding op de Event Analysis per ziekenhuis (internationaal nog in ontwikkeling najaar 2010).
  • Jaarlijks interviews met drie ziekenhuizen over implementatieproces (v.a. 2011).
  • Self reported narrative data per ziekenhuis (vanaf januari 2011).
  • Een veilige multidisciplinaire medicatieoverdracht voor de spoedpatiënt!

Contact

Erica van der Schrieck-de Loos

Meer informatie leest u op de website van het CBO