TOP

Sirene-actie

Om patiëntveiligheid stelselmatig te toetsen en te controleren wordt sinds 2009 in een aantal ziekenhuizen in de regio Rijnmond periodiek een sireneactie gehouden. Er wordt dan iedere keer heel bewust stilgestaan bij steeds een ander algemeen, praktisch item van patiëntveiligheid.

Hoe werkt het?

‘Elke eerste maandag van de maand controleren we als ziekenhuis om 12.00 uur een onderwerp. Het is altijd een verrassende meting: Hebben alle patiënten een polsbandje om? Is alle medicatie correct opgeslagen? We houden het simpel. Dat kost niets en iedereen blijft alert en betrokken. Je moet alleen zorgen dat je heel snel digitaal de uitslag teruggeeft. Onze sireneactie levert iedere maand aandacht van alle medewerkers op. Komend jaar gaan we het ook een paar keer doen in samenwerking met de andere ziekenhuizen van de regio Rijnmond.’

Interview over de actie

De raad van bestuur is eindverantwoordelijk voor patiëntveiligheid en de implementatie van het VMS. Hoe krijgt dit vorm in het Havenziekenhuis? Drs. Johan Dorresteijn, directeur vertelt.

‘Op drie manieren nemen wij de leiding als het gaat om patiëntveiligheid en VMS. We voorzien in goede structuren en die borgen we, we brengen de onderwerpen voortdurend aan de orde en we stimuleren dat mensen actief met veiligheid aan de slag gaan. Cultuuronderzoek is leuk, maar veiligheid begint voor mij met een goede structuur die samenwerking tussen de verschillende disciplines borgt. Je moet een team aan het werk hebben.’

Actieve patiënten
‘We doen actief mee aan de Week van de Patiëntveiligheid, houden enquêtes onder patiënten. We zetten veel communicatiemiddelen in. Denk aan een digitale nieuwsbrief en intranet, een belangrijk middel in huis om protocollen te kunnen vinden. Patiënten vragen we om alert te zijn op hun eigen veiligheid. Zij krijgen bij ons een patiëntveiligheidskaart met daarop onder meer de oproep: ‘Gaat iets anders dan u gewend bent? Vertrouwt u het niet helemaal? Trek aan de bel!’ Het is hier niet gek als een patiënt of familie een opmerking maakt. We hebben in dit ziekenhuis een cultuur waarin dat een beetje normaal wordt gevonden. Vaak voelen patiënten het heel goed aan als iets mis dreigt te gaan. En als ze vragen hebben bij een op zichzelf goed verlopende handeling… Nou dan leggen we toch gewoon nog eens uit wat we doen?’

Dokters
‘In de jaargesprekken met de dokters komt veiligheid aan de orde. Als werkgever denk ik echt te weten hoe zij erin staan, hoe het concreet gaat en wat hun ambities zijn, ook op het terrein van patiëntveiligheid. Met de afdelingen hebben wij afdelingscontracten waarin veiligheid een punt is. Ook met hen praten wij twee maal per jaar uitgebreider over veiligheid mede aan de hand van de VIM-rapportages. Alle vergaderingen van het managementteam dat mij ondersteunt, openen we met punt 1 en dat is veiligheid. Vaak delen we in een rondje onze ervaringen, soms doen we zelf een veiligheidsronde. Patiëntveiligheid en VMS daar ga ik volledig voor.’

Haven
‘We klankborden als ziekenhuis met Vopak, een bedrijf uit de haven. Van hen leerde ik dat hun bonussen niet afhangen van de omzet, maar van het aantal veiligheidsincidenten. Hun managementteam begint ook alle vergaderingen met een rondje veiligheid. We leren veel van de invalshoek die de industrie kiest.

Wat heel goed werkt, is onze maandelijkse sireneactie. Elke eerste maandag van de maand controleren we als ziekenhuis om 12.00 uur een onderwerp. Het is altijd een verrassende meting: Hebben alle patiënten een polsbandje om? Is alle medicatie correct opgeslagen? We houden het simpel. Dat kost niets en iedereen blijft alert en betrokken. Je moet alleen zorgen dat je heel snel digitaal de uitslag teruggeeft. Onze sireneactie levert iedere maand aandacht van alle medewerkers op. Komend jaar gaan we het ook een paar keer doen in samenwerking met de andere ziekenhuizen van de regio Rijnmond.’

Alle hens aan dek
‘Of ik het snel hoor als er iets mis gaat? Zeker. Iedereen weet dat ik daarvoor 24 uur per dag beschikbaar ben. Daar is geen bureaucratische drempel om mij – of mijn vervanger – te raadplegen. En dan is het gelijk alle hens aan dek. Dan delegeer ik niet. Ik stel een team samen en leid dat zelf. Ik ben verantwoordelijk en dat maak ik ook waar.’ ‘Met VIM-meldingen gaat dat niet anders. Het is onderdeel van onze halfjaarlijkse cyclus met de afdelingsleiding. De lijnen zijn kort. Waar nodig hoor ik het eerder.’

Risicogebieden
De meeste incidenten zitten – ook bij ons – in medicatie, vallen, administratie en overdracht. Feitelijk constateer ik dat er drie risicogebieden zijn. De eerste zijn daar waar geen goede samenwerking is tussen dokters, verpleegkundigen en anderen. Het is heel belangrijk dat men elkaar durft te corrigeren. Dat kan alleen als er een team werkt. Daar moet je dus veel energie in stoppen. Je krijgt dat ook terug. Patiënten voelen het als er spanning is tussen de verschillende behandelaars. Ze voelen het ook als er harmonie heerst. Bij ons dus geen harde scheidingen tussen de disciplines. Een tweede categorie risicogebieden zit in de formele samenwerking tussen afdelingen. Bijvoorbeeld tussen technische dienst en OK of tussen apotheek en OK. Wij moeten dat verbeteren van de Inspectie. Terecht hoor. Informeel loopt het, maar ook formeel moet het goed  geregeld zijn. En in de derde plaats loop je risico op afdelingen waar je maar één kans krijgt om het goed te doen: op de OK, de spoedeisende hulp en de intensive care. Alle processen moeten geborgd zijn, maar op dit soort spannende afdelingen moet je dat net iets meer doen.’

Wisselt het Havenziekenhuis met andere raden van bestuur uit hoe grip te houden is op de risico’s binnen de instelling?
‘Wij zijn –gestimuleerd door VMS – een intentieovereenkomst aangegaan met andere ziekenhuizen in de regio Rijnmond om op het gebied van veiligheid samen te werken. We bundelen de krachten en leren van elkaar. In deze tijd van marktwerking en concurrentie is dat best bijzonder! We zijn er dan ook trots op. Verder leggen we lijntjes met de industrie. De medische staf en medewerkers werken daaraan ook graag mee. Het is zo leerzaam om veiligheid vanuit een andere invalshoek te benaderen!’

Hoe stimuleert u medisch specialisten om te participeren in veiligheidsprojecten?
‘De medisch specialisten worden hier gestimuleerd om werkelijk mee te doen met de hele organisatie. Eén deel daarvan is veiligheid. Verder doen ze mee met interne audits. Een delegatie van de medisch specialisten heeft deelgenomen aan het masterclassprogramma VMS. Het is niet moeilijk hoor om hen betrokken te krijgen bij de veiligheidsprojecten. Er is in Nederland geen dokter die het verkeerde been wil afzetten en geen verpleegkundige die de verkeerde medicatie wil toedienen. Mogelijk is het wel even wennen om handelingen nu met een extra check te doen, waar je dat vroeger zonder deed.’

Is binnen uw ziekenhuis onderzoek gedaan naar de veiligheidscultuur en welke maatregelen heeft u op basis daarvan getroffen?
‘Met de COMPaZ-enquête van VMS hebben we nog niet meegedaan. Al onze energie richten we eerst op verbeteren van de patiëntveiligheid en de implementatie van VMS. Wel hebben we onder de medewerkers onderzoek laten doen naar hun beleving van dit ziekenhuis. Twee onderwerpen pikten we eruit: Is dit volgens jullie een deskundig ziekenhuis? En is dit volgens jullie een veilig ziekenhuis? Op beide vragen antwoordde de meerderheid positief. Men gaf ook opmerkingen voor verbetering. Daar zijn we  mee aan de slag. Er is best een hoop te doen. Naarmate je meer weet van dit terrein word je bescheidener. Je realiseert je hoeveel processen er 24 uur per dag, zeven dagen per week lopen en hoeveel aandacht die vragen.’